پست ثابت
با سلام
از دوستان علاقه مند به همکاری در ضمینه اداره و مدیریت وبلاگ انجمن مرتع و آبخیز دعوت میکنیم
با ارسال شماره دانشجویی ، نام و نام خانوادگی و سال ورود خودشون + یک رمز عبور در قالب
یک نظر ثبت نام نمایند تا در اسرع وقت آنها را به عنوان یک نویسنده دروبلاگ انجمن عضو گردند
شرایط عضویت و پست گذاری را پس از ثبت نام اولین نفر اعلام خواهیم کرد .
با تشکر
ادمین
آبخيزداري راهکار فرار از خشکسالي
با توجه به شرايط اقليمي خشک و نيمه خشک ايران و بروز مشکلات عديدهاي چون کم آبي در بسياري از مناطق کشور، حفاظت خاک و آبخيزداري از سازندهترين راهکارها براي مقابله با خشکسالي است.
آبخيزداري يکي از شيوههاي نوين حفاظت آب و خاک، مهار و پخش سيلابها است که باعث کنترل سيلابهاي مخرب و نفوذ آب به داخل سفرههاي آب زيرزميني ميشود.
راهبرد اساسي کنترل سيلاب به تغذيه سفرههاي آب کمک ميکند و موجب ميشود که قناتها، چشمهها و چاهها با توليد آب بيشتر بتواند زمينهاي کشاورزي بيشتري را به زير کشت برده و در توليد محصولات غذايي بيشتر، نقش مهمي را ايفاء کنند.
اين شيوه به ويژه در مناطق خشک، نيمه خشک و حواشي کوير که معمولا هر از گاهي با جاري شدن سيلابهاي مخرب با دبي لحظهاي بالا، مواجه هستند ، بسيار مؤثر و راهگشا است.
يکي از ويژگيهاي سرزمينهاي خشک (نظير ايران) دارا بودن و زيست بومهاي ناپايدار است که درصورت خسارت ديدن ، احياي آنها بسيار دشوار است.
بهرهبرداري از اين گونه زمينها، در دورههاي خشکسالي، همانند دورههاي فر اواني رطوبت، نتايج مصيبتباري براي گياهان، جانواران، خاک و ساکنان به همراه دارد که با توجه به شرايط اقليمي ايران، پيشبينی میشود تا بیست سال آینده کشور ما نه تنها مرحله تنش و فشار ناشی از کم آبی را تجربه مینکند بلکه با کاهش سرانه آب تجدید شوند.
قطعا یکی از راههای کاهش و مهار بحران کمبودهای آب، پرداختن به آبخیزداری است که به عنوان مدیریت علمی، ضمن توجه به مسایل اقتصادی ـ اجتماعی، حفظ منابع آب و خاک در حوزههای آبخیزداری، از علوم و تجربیات مختلف بهرهگیری میکند، بدون آن که نقش مردم از نظر دور بماند، به طوری که برنامههای حفاظت خاک و آبخیزداری هم سو با توسعه پایدار و با اعمال مدیریت مسوولانه بر منابع، علاون بر نیازهای امروز به منافع آینده نیز توجه دارد که در این راستا استفاده از دانش و اطلاعات فراهم آمده از طریق پژوهشهای علمی و تلفیق آنها با علوم طبیعی، آموزش، فرهنگ، ارتباطات و علوم اجتماعی از اهمیت و حساسیت ویژه برخوردار است.
یکی از معضلات مهم اقتصادی و اجتماعی کشورهای در حال توسعه، به ویژه آنهایی که زیست بومهای شکننده و حساس بیابانی و یا کوهستانی دارند، فرسایش خاک و تخریب آبخیزها است که این پدیده اغلب ناشی از تعرض ظاهری فعالیتهای عمرانی با حفظ محیط زیست و منابع طبیعی است.
در مفهوم حفاظت خاک و آبخیزداری دو اصطلاح مهم « توسعه پایدار» و «بهرهوری» نهفته است.
با توجه به زیانهای بسیار اقتصادی و اجتماعی ناشی از فرسایش خاک و جریان سیلابهای ویرانگر غیر طبیعی ناشی از تخریب آبخیزها که آثار زیانبار فراوان در بخشهای مهم عمرانی و اقتصادی کشور، از قبیل کشاورزی، دامداری، آب و برق، راه و ارتباطات ، مسکن و منابع طبیعی و ... به جای میگذارد، روشن است که اگر بخواهیم سرمایهگذاریهای هنگفت دولت در این زمینهها به توسعه دراز مدت ، مستمر و پایدار اقتصادی بیانجامد ، باید برنامههای حفاظت خاک و آبخیزداری را به عنوان زیربنای اقدامات در جهت توسعه پایدار گسترش داد.
از سوی دیگر بهرهوری کامل از سرمایهگذاری مالی و نیروهای انسانی و منابع اقتصادی کشور از قبیل اراضی زراعی، جنگلی و مرتعی، سدهای بزرگ، راهها و غیره جز با اجرای طرحهای اصلاح کاربری اراضی، حفاظت خاک، کنترل سیلاب و غیره در قالب «طرحهای آبخیزداری» حاصل نمیشود.
آبخیزداری از نظر برنامهریزی، یکی از جدیدترین روشهای برنامهریزی است که بر اساس نگرش و برنامهریزی سیستمی و تکاملی ، انجام شده و از ویژگیهایی چون جامع نگری و دور اندیشی برخوردار است.
بر اساس این گزارش ، فائو آبخیزداری را فرایند فرموله کردن و اجرایی یک رشته اقدامات شامل ایجاد تغییرات ضروری در منابع طبیعی، کشاورزی و انسانی آبخیزداری دستیابی به اهداف مورد نظر با توجه به عوامل اقتصادی - اجتماعی و سازمانی مؤثر در آبخیز تعریف کرده است.
به عبارت دیگر آبخیزداری علمی است که در طول زمان ثابت کرده اگر به شکل مناسب مورد توجه مسوولان قرار بگیرد، این توانایی را دارد تا بسیاری از معضلات اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی کشورها را مهار کند.
وضعیت موجود در حوزههای آبخیز کشور:
از نظر طبیعی کشور ایران به شش حوزه کلان، 30 حوزه آبخیز اصلی (سفید رود، کرخه، کارون ، اترک و غیره) و 1018 حوزه آبخیز فرعی (کرج، الموت رود، طالقان رود و ....) تقسیم شده است.
از مجموع 164 میلیون هکتار مساحت حوزههای آبخیز کشور، حدود 90 تا 95 میلیون هکتار آن مربوط به مناطق کوهستانی و شیبدار و حدود 69 تا 74 میلیون هکتار آن مربوط به مناطق کم شیب و دشتها است.
بر اساس این حدود 91 میلیون هکتار از عرصههای حوزههای آبخیز (5/55 درصد از سطح کشور) سیل خیز است که این عرصهها در تولید روان آب سطحی نقش دارند، به طوری که سالانه بیش از 22 میلیارد متر مکعب روان آب مستقیم و سریع تولید میکنند که در تشدید فرسایش و ایجاد سیلابهای مخرب مؤثر بوده و در شرایط موجود حدود 42 میلیون هکتار از سطح کشور (معادل 46 درصد) دارای شدت سیل خیزی متوسط تا خیلی زیاد است.
همچنین به دلیل تخریب جنگلها و مراتع، ساخت و سازهای بیرویه، فرسایش آبی در سطح کشور طی سه دهه اخیر روند افزایشی داشته که در سطحی معادل 125 میلیون هکتار (2/76 درصد از کل کشور) صورت میگیرد که خارج از مدت طبیعی آن است و به دلیل تشدید فرسایش خاک و افزایش سیل خیزی، میزان رسوب دهی حوزههای آبخیز روند افزایشی داشته و معادل 236 میلیون متر مکعب در سال برآورد شده است.
از منظر دیگر با توجه به شرایط اقلیمی خاص ایران، شاهد مشکلات عدیدهای نظیر کم آبی است که با تشدید روند فرسایش، میزان نفوذ پذیری خاک و در نهایت روان آبهای سطحی مخرب افزایش می یابد.
در این حالت حدود شش میلیارد متر مکعب بر حجم روان آبی مستقیم اضافه شده و غالبا غیر قابل استفاده است، در حالی که با برنامهریزی و مدیریت آبخیز داری و تقویت دبی پایه رودخانهها، با بهرهبرداری از حداقل 30 درصد این حجم آبی ، میتوان 180 هزار هکتار اراضی زراعی را آبیاری کرد.
امروزه کسب آگاهی و دانش در رابطه با پوشش گیاهی و سلامت آن نقش مهمی را در مدیریت خاک ها ایفا می کند. به منظور بررسی و پایش پوشش گیاهی در مقیاس جهانی و ناحیه ای دسترسی به هنگام به داده های میدانی یا صحرایی معمولا دشوار و محدود می باشد. همچنین برآورد پوشش گیاهی به روش معمولی که شامل برآورد کلی از پوشش گیاهی است هم زمان بر است و هم اطلاعات چندان دقیقی را به دست نمی دهد. از این رو سنجش از دور فن آوری بسیار مفیدی است که با داشتن خصوصیاتی نظیر فراهم ساختن یک دید وسیع و یکپارچه از یک منطقه، قابلیت تکرار پذیری، سهل الوصول بودن اطلاعات و دقت بالای اطلاعات حاصله، صرفه جویی در زمان بر سایر روش ها ارجحیت داده می شود. ترکیب نتایج حاصل از مشاهدات و اندازه گیری های مزرعه ای با داده های سنجش از دور می تواند نقشه های به هنگام خصوصیات محصولات را ارائه نماید که این امر در تعریف واحدهای مدیریت دقیق ارزشمند است. استفاده از شاخص های پوشش گیاهی که امروزه در سطح وسیعی از آنها استفاده می شود نیز می تواند برای کمی کردن تولید خالص سالانه در مقیاس های متفاوت و جهانی و تفکیک پوشش گیاهی در مقیاس های قاره ای، جهانی و ناحیه ای به کار گرفته شود. تحقیق حاضر با انگیزه ی یافتن روشی سریع همراه با دقتی قابل قبول برای شناسایی و طبقه بندی پوشش گیاهی، تصاویر ماهواره ای و شاخص های مختلف گیاهی را مورد استفاده قرار داده است. مقایسه نتایج روش های مختلف طبقه بندی و اعمال شاخص های گیاهی متفاوت بر تصویر امکان طبقه بندی پوشش گیاهی را مورد بحث و بررسی قرار می دهد.
اکوسيستم مناطق خشک و نيمه خشک حدود دوسوم مساحت ايران را شامل مىشود و وسعت آن حدود1100000کيلومتر مربع مىباشد. ميزان خشکى هوا بسيار زياد بوده و ميزان رطوبت هوا ناچيز مىباشد. ميانگين دوره گرماى تقريباً طولانى و حدود ۵ تا ۷ ماه در سال است و ميزان بارندگى بسيار پائين بوده و از ۳۰ ميلىمتر تا ۲۵ ميلىمتر در سال متغير است. قسمت اعظم استانهاى قم، تهران، خراسان، سمنان، سيستان و بلوچستان، فارس، کرمان، يزد، اصفهان، قزوين، مرکزى و گلستان در شرايط اکوسيستم خشک و نيمهخشک واقع شدهاند. بهدليل عدم وجود رطوبت در هوا، تغييرات درجه حرارت در شبانهروز زياد مىباشد و در بعضى از مناطق اختلاف درجه حرارت در شب و روز به ۵۰ درجه سانتىگراد مىرسد.
در اين مناطق جغرافيائى شترانى زيست مىکنند که نسبت به آب و هواى گرم و خشک و شرايط محيطى اين مناطق بهويژه همبستگى با مراتع و تغذيه با گياهان خشبى تطابق يافتهاند. مقاومت بسيارى بالاى اين شتران نسبت به تغييرات درجه حرارت در شبانه روز بهدليل پوشش الياف کرک بدن اين شتران مىباشد که بهعنوان عايقى بدن شتر را در برابر گرماى روز و سرماى شب محافظت مىنمايد.
◊ اکوتیپ جمّازه
◊ اکوتیپ شتر بلوچی
◊ اکوتیپ شتر ترکمنی
◊ اکوتیپ شتر کلکوهی (کویر مرکزی ایران)
اکوتيپ شتر کلکوهى (کوير مرکزى ايران)
شتر اکوتيپ کلکوهى ويژه مناطق خشک و نيمهخشک است و بهعلت پرورش نگهدارى اين شتران در ايل کلهکو که در منطقه مسيله استان قم زندگى مىکنند، بهنام شتر اکوتيپ کلکوهى معرف گشتهاند. پراکنش جغرافيائى اين اکوتيپ عمدتاً در شهرستانهاى قم، گرمسار، ورامين، کاشان، نطنز، اردستان و مناطق کوير مرکزى (دشت کوير) ايران مىباشد. شهرت اين شتر بهخاطر کيفيت خوب کرک آن است که جهت تهيه پارچههاى سنتى و عبا مورد استفاده قرار مىگيرد بدينلحاظ عباى نائين از معروفيت خاصى برخوردار است. شتر اکوتيپ کلکوهى شترى است يککوهانه، داراى اندامى متوسط و ظريف، رنگ بدن به رنگ شترى (قهوهاى روشن) و فاقد لکههاى اختصاصى است. بهمنظور توليد گوشت و توليد شير و کرک نگهدارى مىشود. در گذشته بيشترين استعداد اين شتر حمل بار و مسافر بوده است که البته در حال حاضر اين نوع بهرهبردارى منسوخ شده است. شتر کلکوهى نسبت به شتر اکوتيپ بلوچى و نژادهاى سندى و افغانى کوچک جثهتر و داراى اندامهاى ظريفترى است.
اکوتيپ شتر ترکمنى
اکوتيپ شتر غالب موجود در صحراى قره قروم واقع در شمال خراسان و کشور جمهورى ترکمنستان است. شتر اکوتسپ ترکمنى يک کوهانه بوده و و بهترين اکوتيپ شيروار در بين اکوتيپهاى ايرانى محسوب مىشود و برحسب مطالعات ميدانى و اظهارات شترداران اين ناحيه، توليد شير اين شتر در يک دوره شيردهى ۱۸۰۰ - ۱۵۰۰ ليتر بالغ مىگردد. در اصطلاح فرهنگ شترداران به اينگونه شترها مرّى (شتر شيروار رام که به راحتى دوشيده شده و شير مىدهد) مىگويند. دليل وجود اين شتر در اين منطقه را رواج مصرف شير شتر از قديمالايام در فرهنگ ايالات ترکمن ذکر کردهاند. از شير شتر انواع فرآوردههاى لبنى توليد مىشود به همين علت ايلات ترکمن صحرا انتخاب نسبى (SELECTION) در جهت افزايش توليد شير در گلههاى شتر انجام دادهاند.
اکوتيپ شتر بلوچى
زيستگاه اين اکوتيپ منطقه بلوچستان ايران (کوير لوت) و بلوچستان پاکستان مىباشد در نتيجه اين اکوتيپ هم در بخش جنوب شرقى ايران و هم در ناحيه استان بلوچستان پاکستان و هم در ناحيه جنوب غربى افغانستان نگهدارى و پرورش داده مىشود. شتر اکوتيپ بلوچى با بيابانهاى منطقه بلوچستان سازگارى پيدا کرده و استعداد خوبى براى توليد گوشت دارد.
جثه شتر اکوتيپ بلوچى نسبت به شترهاى کوير مرکزى ايران بزرگتر و از اين لحاظ قابل توصيه جهت پروروش بهمنظور توليد گوشت مىباشد. پراکنش اين اکوتيپ در دشت لوت و دشت جاز موريان بوده و در شهرستانهاى ايرانشهر، خاش، بمپور، چابهار، سراوان، زابل، مرز استان خراسان و سيستان و بلوچستان مورد پرورش و نگهدارى قرار مىگيرد. بهدليل هم مرز بودن با کشور پاکستان و ورود قاچاق انواع کرکهاى (شتر نر بالغ) اکوتيپ خارجى - سندي، افغاني، چيني، آميختهگرى بين اکوتيپ بلوچى و اکوتيپهاى خارجى به شدت رخ داده و جمعيت خالص اين اکوتيپ روز به روز در حال نابودى و کاهش است لذا تشکيل يک مزرعه حفاظت ژنتيکى (GERM PLASM) براى اين نژاد ضرورى بهنظر مىرسد. رنگ اين شتر از قهوهاى روشن تا قهوهاى تيره و حنائى و ندرتاً سفيد متغير است و در گذشته عمده استفاده از اين شتر جهت ترابرى بين کشورهاى ايران و شبه قاره هند بوده است.
اکوتيپ جمّازه
شتر جماز شترى است داراى استعداد مناسب جهت انجام مسابقات ورزشى بهويژه شرکت در کورس و سرعت که برحسب تمرينات و تربيت حتى با سرعتهاى بالاتر از سرعت اسب هم مىتواند بدود.
در ايران شتر در مناطق کرمان، سيستان و بلوچستان و هرمزگان پرورش داده مىشوند.بهعلت عدم حمايتهاى اقتصادى و اجتماعي، روزبهروز از جمعيت آن کاسته مىگردد ودر حال حاضر بهترين نسل اين شتر در مناطق جنوب استان کرمان پرورش مىيابند. طبق آداب و سنن فرهنگى همه ساله در منطقه کهنوج استان کرمان مسابقات جماز سوارى (شتر دواني) انجام مىگيرد.
مراتع
با توجه به اينكه 23 اقليم ايران خشك و نيمه مىباشد و اكثر مراتع كشور واقع در اين اقليم به لحاظ شكنندگى آكوسيستم مناطق خشك و عدم رعايت ظرفيت چرا دچار تخريب شديد قرار گرفته لزوم اجراى طرحهاى مرتعدارى به منظور اصلاح و توسعه اين مراتع به هدف افزايش توليد علوفه به تبع آن توليد فرآوردههاى دامى و همچنين حفاظت خاك و آب جهت دستيابى به توسعه پايدارى بيش از پيش اهميت دارد در اين راستا طرح مرتعدارى كلاتههاى على آلو در فاصله 35 كيلومترى شهرستان اسفراين را اجرا نمودايم. مساحت منطقه طرح 618 هكتار است كه كليه مساحت و فوق طرح ذخيره نزولات آسمانى همراه با بذرياتى مىباشد.
كه پروژه فوق و استراحت بعد از عمليات در منطقه طرح به مدت 2 سال اجرا خواهد شد.
كه گونههاى گياهى جهت بذرياتى با توجه به وضعيت منطقه به شرح ذيل هستند
- گونه (Arti siu.her.db )درمنه
- گونه( SalSol.np)شور
- گونه( Agropyrun )آگروپيرون كه گونه غالب منطقه شور و درمنه است.
كه در اين طرح جهت ترازيابى خطوط منحنى از دوربين نقشه بردارى استفاده و جهت انجام عمليات فارو از گاو آهن بدون برگردان نك خيش با فواصل 5 مترى صورت گرفته است.
براساس محاسبات انجام شد محدوده طرح قادر است علوفه مورد نياز 100 واحد دامى را براى مدتى مدت 8 ماه از مال تامين نمائيد و مدت 4 ماه از محل تپى چرو گاه و كلش غلات و محصولات صيفى تامين مىگردد. و در زمستان از علوفه دستى جهت تعليق دام مورد استفاده قرار مىگيرد.
